Voorgeschiedenis

Van buurtschool tot brede school

De gemeente Leeuwarden was één van de eerste gemeenten in Nederland die tot integraal beleid kwam op het terrein van de brede school. In 1999 startte deze ontwikkeling met twee buurtscholen in de Vrijheidswijk en in Heechterp/ Schieringen. Op 1 oktober 2007 werd het beleidskader ‘Hoe breed wordt de buurtschool in Leeuwarden’ vastgesteld. Op basis van dit beleidskader zijn in de daarop volgende jaren diverse samenwerkingsverbanden en (fysieke) brede scholen opgezet. Daarnaast zijn er zowel op lokaal als op rijksniveau verschillende tijdelijke regelingen uitgevoerd om de brede-schoolontwikkeling een impuls te geven. Uit de Tussenevaluatie Brede School 2010 bleek dat de streefcijfers zoals vastgesteld in het beleidskader ruimschoots waren gehaald. Op dat moment waren er tien brede scholen in Leeuwarden.

Het beleidskader uit 2007 werd in 2011 vervangen door een nieuw beleidskader, gebaseerd op het collegeprogramma ‘Doorpakken in nieuwe tijden; 2010 – 2014’, het bijbehorende financiële kader en de uitkomsten van de expertmeeting ‘Toekomst Brede Scholen’ van 20 oktober 2010. Dit nieuwe beleidskader werd mede opgesteld vanwege aangekondigde bezuinigingen: het budget brede scholen werd vanaf 2012 met 90 procent gekort. Dit dwong gemeente, schoolbesturen en kernpartners tot heldere keuzes in het brede-schoolconcept. Daarbij werden nieuwe ambities vastgesteld, ook voor de rol die de gemeente daarbij zou vervullen. Dit vroeg creativiteit, lef, ondernemerschap en slimme verbindingen.

Het beleidskader uit 2011 ‘Hoe breed wordt de buurtschool in Leeuwarden’ gaf de richting aan voor de verdere ontwikkeling van de brede scholen. Op basis van de opgedane ervaringen constateerde de gemeente dat er sprake was van een groeiend draagvlak voor de ontwikkeling van brede scholen. Niet alleen bij de schoolbesturen en scholen, ook ouders en kinderen toonden belangstelling en maakten gebruik van de faciliteiten op de brede scholen.

Doorontwikkeling naar IKC

In het beleidskader van 2007 werd voor het eerst de doorontwikkeling van brede scholen naar Integrale Kindcentra (IKC’s) genoemd. Een IKC wordt daarin omschreven als een kindcentrum voor ouders en kinderen, waarin aansluitend bij de groepsgerichte activiteiten van het dagarrangement, een maatwerkaanpak wordt aangeboden. Dit kindcentrum werd genoemd als ideaalbeeld voor de toekomstige brede school, met een vergaande integrale benadering van onderwijs, opvang en vrije tijd. De doorgaande lijn is stevig verankerd. Er is één organisatorische eenheid, aangestuurd door één directeur. Belangentegenstellingen tussen deelnemende organisaties, zoals in andere typen brede scholen, zijn niet meer aanwezig, hooguit tussen de verschillende onderdelen.

Om de ontwikkeling van IKC’s fysiek te ondersteunen, is in 2014 een nieuwe kaderstellende nota opgesteld met als titel ‘Brede scholen onder dak’. De kadernota is ontwikkeld in samenwerking met de schoolbesturen en de betrokken instellingen. Onderdeel van de kadernota is het Vlekkenplan. Hierin zijn achttien scholen aangewezen die in de periode tot 2018 fysiek de mogelijkheid krijgen om de locatie d.m.v. ver-of nieuwbouw, aan te passen naar een IKC. In 2015 zijn vier IKC’s gerealiseerd, in 2016 volgen er weer vier en in 2017 en 2018 zullen er nog twee keer vijf volgen.

In 2011 werd een aanjager aangesteld om de inhoudelijke ontwikkeling van IKC’s te stimuleren. De aanjager kreeg als taak nieuwe ontwikkelingen in het kader van IKC’s te initiëren en het veld te faciliteren zodat er ‘bottom-up’ een gedragen beweging zou ontstaan om door te groeien naar een IKC, vanuit eigenaarschap en ondernemerschap van de school. De resultaten zijn positief. De ambitie voor het IKC wordt nu breed gedragen, zowel op bestuurlijk en politiek niveau als in het veld. De IKC-ontwikkeling is als speerpunt opgenomen in het Collegeprogramma 2014-2018.

Dankzij het aanjagen en ondersteunen met inhoudelijke/fysieke mogelijkheden zijn er nu (maart 2016) 23 scholen die zich ten doel hebben gesteld IKC te worden. Na de samenvoeging met Littenseradeel en Leeuwarderadeel in 2018 kan dit aantal nog hoger worden.

De ontwikkeling van IKC’s is snel gegaan waardoor er een gezonde concurrentie ontstaat, iedereen wil graag meedoen. Dit succes is mede bereikt door op gemeentelijk niveau verbindingen te leggen met aanpalende beleidsterreinen zoals onderwijshuisvesting en jeugd(zorg). De inhoudelijke ontwikkeling van IKC’s wordt bijvoorbeeld gekoppeld aan het budget onderwijshuisvesting. De IKC-ontwikkeling past ook naadloos in de transformatie Jeugdzorg voor wat betreft het preventieve deel.

Schoolbestuurders van het primair onderwijs (PO) hebben de ontwikkeling naar IKC’s de afgelopen jaren voortvarend ter hand genomen. De aanpak verschilt per denominatie. Zo is PCBO gestart met het eerste IKC, ‘de Kinderkoepel’ en heeft nog enkele in ontwikkeling. Proloog is samen met Sinne Kinderopvang en Stichting Kinderopvang  Friesland eigen scholingstrajecten gestart om vijftien scholen om te vormen tot IKC. De Bisschop Möller Stichting heeft een medewerker aangesteld die de locaties (provinciebreed)  gaat ondersteunen in het ontwikkelingstraject tot IKC.

Ontvang de IKC nieuwsbrief